4DKL Vierdimensionale klachtenlijst
|
4DKL Vierdimensionale klachtenlijst |
Auteur
B. Terluin
Doelgroep
Adolescenten (vanaf 15 jaar) en volwassenen, die de Nederlandse taal beheersen en niet manifest psychotisch of manisch zijn.
Doel
De 4DKL heeft als doel stresssymptomen te onderscheiden van depressie, angst en somatisatie. De vragenlijst kan zowel worden gebruikt bij wetenschappelijk onderzoek als in de klinische praktijk. De meeste ervaring is tot nu toe opgedaan in de huisartsenpraktijk en in de bedrijfsgezondheidszorg. De vragenlijst is opgenomen in de richtlijn Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met Psychische klachten (2000).
Beschrijving
De 4DKL meet vier dimensies van psychopathologie: Distress, Depressie, Angst en Somatisatie. De Distressschaal vraagt naar psychische spanningsklachten, variërend van licht (piekeren, gespannenheid) tot ernstig (onmacht, demoralisatie). De Depressieschaal vraagt naar specifieke symptomen van een stemmingsstoornis: ernstige anhedonie en depressieve cognities. De Angstschaal vraagt naar specifieke symptomen van angststoornissen: irrationele en fobische angst. De Somatisatieschaal vraagt naar een scala aan functionele lichamelijke klachten.
De 4DKL bestaat uit 50 items, 16 items voor Distress, 6 items voor Depressie, 12 items voor Angst en 16 items voor Somatisatie. De vragen betreffen de periode van de afgelopen week en worden beantwoord op een 5-puntsschaal: “nee”, “soms”, “regelmatig”, “vaak”, “heel vaak” of “voortdurend”.
De 4DKL is voortgekomen uit onderzoek naar psychosociale problemen in de eerstelijnsgezondheidszorg. De meest voorkomende problematiek in deze setting is stressgerelateerd, te benoemen als spanningsklachten wanneer het sociaal functioneren nog redelijk intact is, of surmenage (overspanning) wanneer het sociaal functioneren is verstoord. Het klachtenpatroon van patiënten met spanningsklachten of surmenage wordt gekenmerkt door a-specifieke ‘distress’-klachten. Deze klachten blijken goed te onderscheiden van depressie, angst en somatisatie. Met behulp van de 4DKL kan derhalve een goed onderscheid worden gemaakt tussen ongecompliceerde stressgerelateerde problematiek en psychiatrische stoornissen.
Psychometrische eigenschappen
Bij individueel gebruik in de klinische praktijk kan gebruik worden gemaakt van normscores (decielen) van werknemers (n=3852) en van opeenvolgende huisartspatiënten van 15-65 jaar (n=2127). Van de huisartspatiënten zijn tevens aparte normen berekend voor patiënten met psychosociale klachten (n=665) en patiënten zonder klachten (n=1462). Ook zijn van alle normgroepen aparte normtabellen opgenomen voor mannen en vrouwen.
De 4DKL heeft een hoge interne consistentie, variërend van .84 tot .94 en een hoge test-hertestcorrelatie, variërend van .89 tot .94.
De vragenlijst is vergeleken met bekende Nederlandse vragenlijsten als de Zung Self-Rating Depression Scale, de General Health Questionnaire (GHQ), de Maastrichtse Vragenlijst (MV) en de Hospital Anxiety Depression Scale (HADS). In de eerste plaats bleek de 4DKL een logische samenhang met de overeenkomstige schalen van deze klachtenlijsten te vertonen. Daarnaast bleek de 4DKL ook depressieve cognities te meten, een onderdeel dat niet door de andere instrumenten wordt meegenomen.
Afname
Schriftelijke of direct achter de computer. Individueel en groepsgewijs. De afnameduur is 5-10 minuten.
Scoring
Handscoring met behulp van scoringsformulier: duur 5-10 minuten. Computerscoring: ja.
Meer informatie
De 4DKL is niet alleen beschikbaar voor psychologen en psychiaters, maar ook voor huisartsen, bedrijfsartsen en fysiotherapeuten.
De betrouwbaarheid en criteriumvalideit van de 4DKL werden voldoende beoordeeld, de begripvaliditeit werd goed beoordeeld (Evers e.a., 2000).
Copyright © 2004 Datec. All rights reserved. Laatste verandering: 14-12-2005
|
VierDimensionale KlachtenLijst (4DKL) |
De volgende vragenlijst betreft verschillende klachten en verschijnselen die u mogelijk hebt. Het gaat steeds om klachten en verschijnselen die u de afgelopen week (de afgelopen 7 dagen met vandaag erbij) hebt ervaren. Klachten die u daarvoor wel had, maar de afgelopen week niet meer, tellen niet mee.
Wilt u per klacht aangeven hoe vaak u dit in de afgelopen week bij uzelf hebt opgemerkt, door het hokje aan te kruisen dat staat voor het meest passende antwoord.
| nee | soms | regelmatig | vaak | heel vaak of voortdurend | ||
| Hebt u de afgelopen week last van: | ||||||
| 1. | duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 2. | pijnlijke spieren? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 3. | flauw vallen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 4. | pijn in de nek? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 5. | pijn in de rug? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 6. | overmatige transpiratie? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 7. | hartkloppingen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 8. | hoofdpijn? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 9. | een opgeblazen gevoel in de buik? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 10. | wazig zien of vlekken voor de ogen zien? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 11. | benauwdheid? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 12. | misselijkheid of een maag die ‘van streek’ is? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| Hebt u de afgelopen week last van: | ||||||
| 13. | pijn in de buik of maagstreek? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 14. | tintelingen in de vingers? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 15. | een drukkend of beklemmend gevoel op de borst? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 16. | pijn in de borst? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 17. | neerslachtigheid? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 18. | zomaar plotseling schrikken? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 19. | piekeren? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 20. | onrustig slapen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 21. | onbestemde angst-gevoelens? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 22. | lusteloosheid? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 23. | beven in gezelschap van andere mensen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 24. | angst- of paniek-aanvallen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| Voelt u zich de afgelopen week: | ||||||
| 25. | gespannen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 26. | snel geïrriteerd? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 27. | angstig? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| Hebt u de afgelopen week het gevoel: | ||||||
| 28. | dat alles zinloos is? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 29. | dat u tot niets meer kunt komen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 30. | dat het leven niet de moeite waard is? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 31. | dat u geen belangstelling meer kunt opbrengen voor de mensen en dingen om u heen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 32. | dat u ’t niet meer aankunt? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 33. | dat het beter zou zijn als u maar dood was? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 34. | dat u nergens meer plezier in kunt hebben? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 35. | dat er geen uitweg is uit uw situatie? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 36. | dat u er niet meer tegenop kunt? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 37. | dat u nergens meer zin in hebt? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| Hebt u de afgelopen week: | ||||||
| 38. | moeite met helder denken? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 39. | moeite om in slaap te komen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 40. | angst om alleen het huis uit te gaan? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| Bent u de afgelopen week: | ||||||
| 41. | snel emotioneel? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 42. | angstig voor iets waarvoor u helemaal niet bang zou hoeven te zijn? (bijvoorbeeld dieren, hoogten, kleine ruimten) |
Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 43. | bang om te reizen in bussen, treinen of trams? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 44. | bang om in verlegenheid te raken in gezelschap van andere mensen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 45. | Hebt u de afgelopen week weleens een gevoel of u door een onbekend gevaar bedreigd wordt? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 46. | Denkt u de afgelopen week weleens “was ik maar dood”? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 47. | Schieten u de afgelopen week weleens beelden in gedachten over (een) aangrijpende gebeurte-nis(sen) die u hebt meegemaakt? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 48. | Moet u de afgelopen week weleens uw best doen om gedachten of herinneringen aan (een) aangrijpende gebeurtenis(sen) van u af te zetten? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 49. | Moet u de afgelopen week bepaalde plaatsen vermijden omdat u er angstig van wordt? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
| 50. | Moet u de afgelopen week sommige handelingen een aantal keren herhalen voordat u iets anders kunt gaan doen? | Ο | Ο | Ο | Ο | Ο |
Het scoringsformulier voor de 4DKL kun je downloaden van de website: www.datec.nl
